Με την αρ. 2925 ΕΞ 2026 Απόφαση Αναπληρωτή Υπουργού Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών (ΦΕΚ 154/Τεύχος B’/19.1.2026), εγκρίθηκε το Περιφερειακό Πρόγραμμα Ανάπτυξης (ΠΠΑ) Κρήτης στο Εθνικό Πρόγραμμα Ανάπτυξης (ΕΠΑ) της Προγραμματικής Περιόδου 2026-2030.
To Περιφερειακό Πρόγραμμα Ανάπτυξης Κρήτης (ΠΠΑ) θεσπίστηκε στα πλαίσια του Εθνικού Προγράμματος Ανάπτυξης (ΕΠΑ) με το ν. 5264/2025 (ΦΕΚ 239/Τεύχος Α’/19.12.2025) με σκοπό τον καθορισμό πολυετούς στρατηγικού προγραμματισμού χρηματοδότησης και παρακολούθησης των αναπτυξιακών παρεμβάσεων στην ελληνική επικράτεια, η ενίσχυση της ανθεκτικότητας της ελληνικής οικονομίας και η εδραίωση μίας κοινωνικά δίκαιης ανάπτυξης.
Προγραμματική Περίοδος ΠΠΑ 2026-2030
Οι προγραμματικές περίοδοι του ΠΠΑ έχουν πενταετή διάρκεια. Η έναρξη της δεύτερης προγραμματικής περιόδου ξεκινάει τυπικά την 1η Ιανουαρίου 2026 και ουσιαστικά με την έγκριση και ενεργοποίηση του προγράμματος δηλαδή την 19η Ιανουαρίου 2026. Το ΕΠΑ, και συνακόλουθα το ΠΠΑ, για την προγραμματική περίοδο 2026-2030 εγκρίθηκε με την Πράξη του Υπουργικού Συμβουλίου αρ. 32/27.11.2025 (Α’ 220).
Αναπτυξιακοί Στόχοι, Ειδικοί Στόχοι και Άξονες Προτεραιότητας για το ΠΠΑ 2026-2030
Το ΠΠΑ καθορίζει τις προτεραιότητες ανά τομέα πολιτικής στο πλαίσιο των εθνικών αναπτυξιακών στόχων, τους ειδικούς στόχους και δράσεις, τον προϋπολογισμό, καθώς και τα αποτελέσματα που επιδιώκονται με την εφαρμογή του.
Στο ΠΠΑ 2026-2030 ορίζονται 6 + 1 αναπτυξιακοί στόχοι που αφορούν επτά τομείς παρέμβασης:
- Αναπτυξιακό προγραμματισμό, επιχειρηματικότητα και καινοτομία,
- Υποδομές, περιβάλλον, ενέργεια και βιώσιμη ανάπτυξη,
- Αγροτική ανάπτυξη και πρωτογενή τομέα,
- Δημόσια υγεία, κοινωνική μέριμνα και εκπαίδευση,
- Πολιτισμό, τουρισμό, απασχόληση και εμπόριο,
- Μεταφορές, επικοινωνίες και πολιτική προστασία,
- Ψηφιακή διακυβέρνηση και διοικητική υποστήριξη
Ανά τομέα παρέμβασης, στο πλαίσιο των αναπτυξιακών στόχων του ΠΠΑ γίνεται περαιτέρω εξειδίκευση σε Ειδικούς Στόχους και Άξονες Προτεραιότητας. Στο ΠΠΑ διακρίνονται συνολικά 60 άξονες προτεραιότητες (περιλαμβανομένων σ’ αυτές την Υποστήριξη Προγραμμάτων), όσους συνολικά διαθέτει και το ΕΠΑ.
Οι αναπτυξιακοί στόχοι του Π.Π.Α. είναι οι ακόλουθοι:
α) κοινωνική συνοχή και ανάπτυξη,
β) ανάπτυξη υποδομών και μεταφορών,
γ) πολιτική προστασία και αντιμετώπιση της κλιματικής κρίσης,
δ) καινοτομία, εξωστρέφεια και ανταγωνιστικότητα,
ε) ψηφιακός μετασχηματισμός και τεχνητή νοημοσύνη,
στ) πράσινη ανάπτυξη και πράσινος μετασχηματισμός,
ζ) υποστήριξη προγραμμάτων.
Οι στόχοι εξειδικεύονται με δείκτες παρακολούθησης επιδιωκόμενων αποτελεσμάτων, αναλύονται σε άξονες προτεραιότητας και συνδέονται με ειδικούς στόχους.
Το ΠΠΑ καταρτίστηκε από την Διεύθυνση Σχεδιασμού και Περιφερειακού Προγράμματος Ανάπτυξης η οποία τελεί υπό την οργανική υπαγωγή της στη Γενική Διεύθυνση Αναπτυξιακού Προγραμματισμού Περιφέρειας Κρήτης και περιλαμβάνει τους στόχους του μεσοπρόθεσμου αναπτυξιακού προγραμματισμού στον τομέα ευθύνης Περιφέρειας Κρήτης, πάντα με βάση τον προγραμματισμό του ΕΠΑ και την κατανομή των πόρων του ΕΠΑ που αναλογούν στην Περιφέρεια Κρήτης.
Το ΠΠΑ στο πλαίσιο του Ε.Π.Α. δύναται να περιλαμβάνει και ειδικά προγράμματα, τα οποία εξυπηρετούν οριζόντιες ή διατομεακές αναπτυξιακές προτεραιότητες, όπως:
α) αναπτυξιακά ή επενδυτικά προγράμματα εθνικής εμβέλειας,
β) προγράμματα στρατηγικών έργων υποδομής,
γ) ειδικά τομεακά ή θεματικά προγράμματα.
Πόροι και επιλέξιμες κατηγορίες ΠΠΑ 2026-2030
Το ΠΠΑ υλοποιείται με τους εθνικούς πόρους του Προγράμματος Δημόσιων Επενδύσεων. Ειδικότερα, προβλέπεται ότι για τον καθορισμό των πόρων του ΠΠΑ λαμβάνονται υπόψη μεταξύ άλλων: οι προοπτικές της οικονομίας για το χρονικό διάστημα προγραμματισμού, η συμπληρωματικότητα με συγχρηματοδοτούμενες παρεμβάσεις με στόχο την ενίσχυση του αναπτυξιακού αποτελέσματος, καθώς και η γενικότερη δημοσιονομική στρατηγική της Χώρας, όπως αποτυπώνεται στο ισχύον Μεσοπρόθεσμο Πλαίσιο Δημοσιονομικής Στρατηγικής.
Στις επιλέξιμες κατηγορίες έργων για χρηματοδότηση στο πλαίσιο του ΠΠΑ, πέραν των δράσεων που μπορούν να χρηματοδοτηθούν από το ΠΔΕ, σύμφωνα με το θεσμικό πλαίσιο που ισχύει, περιλαμβάνονται ενδεικτικά δράσεις για:
α) τη βιομηχανία, το εμπόριο, την προστασία του καταναλωτή, την επιχειρηματικότητα,
β) τον ψηφιακό μετασχηματισμό και την τεχνητή νοημοσύνη,
γ) την έρευνα και την καινοτομία,
δ) την προστασία του περιβάλλοντος και των δασικών οικοσυστημάτων, την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής, τη διαχείριση υδάτων, την πρόληψη και διαχείριση κινδύνων, συμπεριλαμβανομένων των δασικών πυρκαγιών, και την πολιτική προστασία,
ε) την υγεία, την παιδεία, τον αθλητισμό, το δικαστικό και σωφρονιστικό σύστημα, την ασφάλεια και την άμυνα,
στ) την απασχόληση και την ανάπτυξη του ανθρώπινου δυναμικού, την κοινωνική συνοχή, την ανεξάρτητη διαβίωση και την κοινωνική ένταξη, την υποστήριξη και ενίσχυση των ευάλωτων κοινωνικών ομάδων, συμπεριλαμβανομένων των ηλικιωμένων και των ατόμων με αναπηρία και χρόνιες ή σπάνιες παθήσεις,
ζ) τη διαχείριση των μεταναστευτικών ροών, των δημόσιων υποδομών, των υποδομών ενέργειας, των μεταφορών και της οδικής ασφάλειας,
η) τον πολιτισμό και τον τουρισμό,
θ) τον αγροδιατροφικό τομέα και την ενίσχυση της παραγωγικότητας και ανταγωνιστικότητας του πρωτογενούς τομέα,
ι) την εξωστρέφεια,
ια) την υποστήριξη φορέων για την αντιμετώπιση δαπανών στις οποίες προβαίνουν, ιδίως δικαστικών δαπανών, αποζημιώσεων, δαπανών μετακίνησης, καθώς και δυνάμει προβλέψεων νομοθεσίας.
Προϋπολογισμός ΠΠΑ 2026-2030 Περιφέρειας Κρήτης
Ο συνολικός προϋπολογισμός του ΠΠΑ Περιφέρειας Κρήτης για την προγραμματική περίοδο 2026-2030 ορίσθηκε σε € 200 εκ. έναντι συνολικού προϋπολογισμού του ΕΠΑ για την ίδια περίοδο ύψους €12,8 δις που αφορά συνολικά στον προϋπολογισμό ΠΠΑ 13 Περιφερειών και στον προϋπολογισμό Τομεακών Προγραμμάτων Ανάπτυξης 20 Υπουργείων.
Σύστημα Διαχείρισης και Ελέγχου και Εγχειρίδιο Διαδικασιών
Για τη διαχείριση, την παρακολούθηση και τον έλεγχο των παρεμβάσεων που χρηματοδοτούνται από το ΕΠΑ και συνακόλουθα το ΠΠΑ Περιφέρειας Κρήτης, το Υπουργείο Ανάπτυξης & Επενδύσεων έχει εκδώσει την Υ.Α 62564/4.6.2021 (Β’ 2442) με τίτλο «Σύστημα Διαχείρισης και Ελέγχου – Κανόνες επιλεξιμότητας δαπανών για τα προγράμματα του Εθνικού Προγράμματος Ανάπτυξης 2021-2025», το οποίο αποτελεί τη βάση για τη συνέχεια του Συστήματος Διαχείρισης και Ελέγχου / Εγχειριδίου Διαδικασιών Προγραμματικής Περιόδου 2026-2030.